Wat zegt de wetgeving over het verplichte onderhoud van verwarmingsinstallaties, rookkanalen en schoorstenen?

Vlaanderen

https://www.vlaanderen.be/keuring-en-onderhoud-van-uw-verwarming

Reinig regelmatig uw schoorsteen 

Een goede werking van de schoorsteen is onder andere afhankelijk van het onderhoud ervan. Laat je schoorsteen minstens één keer per jaar vegen door een bekwaam vakman. Bij intensief gebruik is twee keer vegen per jaar aan te raden. 

Wettelijke verplichtingen

Voor de wettelijke keuring van je centrale verwarming vormt het vegen van je schoorsteen zelfs een essentieel onderdeel: eenmaal per jaar in geval van vloeibare of vaste brandstof, en tweejaarlijks in geval van gasvormige brandstof.

Een goed onderhouden installatie is veilig, zuiniger en ook beter voor het milieu. 

Afhankelijk van de aard en de ouderdom van uw toestel of installatie, zijn er verplichtingen of aanbevelingen.

Verplichte keuring van een nieuwe of gewijzigde cv-installatie

Vóór de installatie voor centrale verwarming in gebruik genomen wordt, is de eigenaar verplicht het centrale stooktoestel te laten keuren.

De keuring is een verplichting voor de eigenaar (of verhuurder). Voor de keuring moet u een beroep doen op een erkende technicus:

• voor centrale stooktoestellen op gas: een 'erkende technicus gasvormige brandstof' (overzichtslijst van de erkende 'technici gasvormige brandstof')
• voor centrale stooktoestellen op stookolie (mazout): een 'erkende technicus vloeibare brandstof' ( overzichtslijst van de erkende 'technici vloeibare brandstof')
• voor centrale stooktoestellen op vaste brandstof (hout, pellets, steenkool, ...): een geschoolde vakman.

De technicus zal tijdens de keuring nagaan of de installatie goed en veilig werkt en of er geen gezondheidsrisico’s zijn (bijv. CO-vergiftiging). Hij stelt uw stooktoestel goed af en controleert daarna of de verbranding milieuvriendelijk en energiezuinig gebeurt, zodat u kunt besparen op uw energiefactuur. 

Een toestel dat niet voldoet aan de verbrandingswaarden, werkt niet goed. De eigenaar en gebruiker hebben na de periodieke onderhoudsbeurt 3 maanden de tijd om de tekortkomingen weg te werken en hiervan het bewijs te leveren door middel van een nieuw verbrandingsattest.

In bepaalde gevallen zal de cv-ketel vervangen moeten worden.   

Het niet wegwerken van de tekortkomingen (artikel 10 van het Stooktoestellenbesluit) wordt beschouwd als een milieumisdrijf.

Na de keuring krijgt u van de technicus een keuringsrapport, dat aangeeft of het centrale stooktoestel in gebruik genomen mag worden. Het keuringsrapport bestaat uit een verslag van de keuring en een verbrandingsattest. Op het rapport moeten altijd de naam, het erkenningsnummer en de handtekening staan van de erkende technicus die de keuring heeft uitgevoerd.

In geval van verhuur bezorgt de eigenaar (verhuurder) steeds een kopie van het keuringsrapport aan de gebruiker (huurder).

Voor het installeren van een cv-ketel op gas of stookolie, het uitvoeren van herstellingen of wijzigingen aan het hydraulisch circuit, bijv. bijplaatsen van een radiator, is in principe geen erkenning vereist. Een erkend technicus moet de cv-ketel wel keuren voor eerste ingebruikname. Bij wijzigingen aan het verbrandingsgedeelte moet een erkend technicus eveneens de goede en veilige werking opnieuw evalueren, zoals bij het periodiek onderhoud. 

Wetgeving 

De regelgeving staat in artikel 7 en 10, §1 (verplichting gebruiker en eigenaar) en 12 en 15, § 1 (verplichtingen technicus) van het stooktoestellenbesluit (Besluit van de Vlaamse regering van 8 december 2006 betreffende het onderhoud en het nazicht van centrale stooktoestellen voor de verwarming van gebouwen of voor de aanmaak van warm verbruikswater).

Verplicht onderhoud van uw cv-installatie

Het onderhoud van het centraal stooktoestel van uw verwarmingsinstallatie is een verplichting, zowel voor particulieren als bedrijven.

• Centrale stooktoestellen op gas (aardgas, butaan, propaan) moeten 2-jaarlijks een onderhoudsbeurt krijgen.
• Centrale stooktoestellen op stookolie (mazout) of vaste brandstof (hout, pellets, steenkool, ...) moeten jaarlijks een onderhoudsbeurt krijgen.

Een onderhoud omvat:

• reiniging en controle van de schoorsteenof de rookgasafvoer
• controle van de algemene staat van het stooktoestel
• controle van de verluchting van het stooklokaal en de aanvoer van verbrandingslucht
• controle van de verbrandingswaarden.

De reiniging en controle van een schoorsteen die aangesloten is op een cv-installatie maakt onderdeel uit van het verplichte onderhoud.

U bent verplicht om uw schoorsteen te laten reinigen als die is aangesloten op een centraal stooktoestel type B werkend op natuurlijke trek.

• Een centraal stooktoestel type B is een open stooktoestel, bestemd om te worden aangesloten op een schoorsteen of rookgasafvoerkanaal, waarbij de verbrandingslucht ontnomen wordt uit het stooklokaal.
• Deze reinigingsverplichting geldt alleen als de schoorsteen aangesloten is op een centraal stooktoestel (centrale verwarmingsinstallatie)
  • op vaste brandstof: hout, pellets, steenkool (het vermogen heeft geen belang)
  • op gas of stookolie met een vermogen vanaf 20 kilowatt (kW). Het vermogen staat op het kenplaatje van uw ketel. Voor een centraal stooktoestel met een vermogen van minder dan 20 kW is onderhoud niet verplicht. Het wordt wel aangeraden.

• De reiniging van de schoorsteen is een onderdeel van het verplichte onderhoud van de centrale-verwarmingsinstallatie (cv).

• Voor een cv op stookolie of vaste brandstof moet dat onderhoud jaarlijks.
• Voor een cv op gas moet dat onderhoud 2-jaarlijks.

• De reiniging van de schoorsteen kan uitgevoerd worden door:

• de erkende technicus, die daarna ook het onderhoud van de cv-ketel doet
  • technici gasvormige brandstof
  • technici vloeibare brandstof
• of door een schoorsteenveger. Een schoorsteenveger mag alleen de schoorsteen reinigen. Dat moet gebeuren vóór het onderhoud van de ketel. U krijgt van de schoorsteenveger dan een reinigingsattest, dat u kunt voorleggen aan de erkende technicus die het onderhoud van de cv-ketel doet.

Centraal stooktoestel type C (bv. ketels met gedwongen afvoer zoals de meeste condensatieketels)

• Bij type C-toestellen moet het rookgasafvoerkanaal niet bij elke onderhoudsbeurt gereinigd worden. Al spreekt het voor zich dat als er sprake is van sterke verontreiniging (roetaanslag), dat dit wel moet gebeuren.
• Een centraal stooktoestel type C is een gesloten stooktoestel, waarvan de verbrandingskamer gesloten is ten opzichte van het stooklokaal. De leidingen voor de aanvoer van de verbrandingslucht, afvoer van de rookgassen en het eindstuk vormen een geheel met het toestel.

Wat als u huurder bent? 

Volgens de huurregelgeving is de huurder verantwoordelijk voor alles wat met onderhoud te maken heeft, dus ook voor het laten reinigen van de schoorsteen. Als er gebreken aan de schoorsteen zijn of als er grotere herstellingen nodig zijn, dan is de eigenaar verantwoordelijk.

Na de schoorsteenreiniging krijgt u een reinigingsattest. Daarop staan onder andere:

• uitvoerder
• beschrijving van het toestel
• verschillende onderdelen van de reiniging
• maatregelen om eventuele tekortkomingen weg te werken.

Roet is een gevaarlijke afvalstof. De schoorsteenveger of de technicus moet het roet meenemen.

Onderhoud van kachels, haarden, geisers, elektrische verwarmingstoestellen, ... 

Als u geen centrale verwarming hebt, maar verwarmt met afzonderlijke stooktoestellen, wat zijn dan de onderhoudsverplichtingen?

Kachels, haarden, geisers, ... 

Voor afzonderlijke stooktoestellen (kachels, gashaarden, open haarden, doorstroomketels, badgeisers, ...), die niet zijn aangesloten op een centraal verwarmingssysteem, is onderhoud niet wettelijk verplicht. Toch wordt een regelmatige onderhoudsbeurt (met reiniging) aangeraden. Het onderhoud moet gebeuren zoals de fabrikant het voorschrijft. Dat is goed voor de veiligheid, het energieverbruik en de werking van het toestel.

Het kan zijn dat er in uw huurcontract of brandverzekeringspolis verplichtingen staan over het onderhoud van deze individuele toestellen voor ‘decentrale’ verwarming. 

Elektrische verwarmingstoestellen, collectoren, ... 

Het is niet verplicht deze elektrische verwarmingstoestellen regelmatig te laten onderhouden door een geschoold vakman of een erkende technicus. Het onderhoud moet gebeuren zoals de fabrikant het voorschrijft. Dat is goed voor de veiligheid, het energieverbruik en de werking van het toestel.

Het kan zijn dat er in uw huurcontract of brandverzekeringspolis verplichtingen staan over het onderhoud van die toestellen. Een verwarmingsaudit op een elektrisch toestel is niet verplicht.

Schoorstenen 

De reiniging van de schoorstenen waarop de individuele, ‘decentrale’  verwarmingstoestellen zijn aangesloten is niet verplicht. 

Toch is een regelmatige reiniging nuttig: ze voorkomt defecten, vermindert de stookkosten, zorgt voor minder milieuverontreiniging en last but not least vermindert het risico op schoorsteenbranden.

Deze reiniging mag uitgevoerd worden door een vakbekwaam schoorsteenveger of een erkend technicus. De schoorsteen moet gereinigd worden voor het onderhoud van het stooktoestel.

Wetgeving Wallonië

https://energie.wallonie.be/fr/vous-avez-dit-entretien-des-chaudieres-et-des-bruleurs.html?IDC=8670&IDD=97681

De wetgeving in Wallonië komt grotendeels overeen met die van Vlaanderen.

Terwijl de keuring (periodieke controle) verplicht is en de frekwentie afhankelijk van het type brandstof, is het onderhoud zelf niet wettelijk verplicht. Maar het is raadzaam eerst het onderhoud uit te voeren gevolgd door de controle.

Samengevat komt het neer op:

• Jaarlijks voor ketels op vaste brandstoffen (hout, pellets, kolen, enz.)
• Jaarlijks voor ketels op vloeibare brandstof (stookolie, olie, enz.)
• om de 2 jaar voor met gas gestookte ketels (stadsgas, butaan, propaan, enz.) met een vermogen van meer dan 100 kW
• om de 3 jaar voor met gas gestookte ketels (stadsgas, butaan, propaan, enz.) met een vermogen van 100 kW of minder

De lijst met de erkende technici, vind je op de website Wallonie Environment (awac.be)

Het werk van de erkende technicus omvat idealiter de volgende handelingen:

• Het vegen van de schoorsteen
• Onderhoud en reiniging van de ketel en brander
• Periodieke inspectie en afstelling van de ketel en brander
• De controle van de verwarmingsketel bestaat uit een controle van de dichtheid van de verbrandingskanalen, een controle van de veiligheidsvoorzieningen van het toestel en een controle van het koolmonoxideniveau in de verbrandingsgassen.

De afstelling van de ketel bestaat uit het controleren van de juiste werking van de regelinrichtingen, maar ook uit het controleren van het luchtoverschot van de brander. De technicus zal de temperatuur van de rookgassen en het kooldioxide- (CO₂) of zuurstofgehalte (O₂) van de rookgassen meten. Zo kan hij het teveel aan lucht in de brander regelen en beperken.

Naast de veiligheidswinst, kan een goed uitgevoerde periodieke controle, in combinatie met het onderhoud, het verbruik van de ketel met enkele % doen dalen!

Indien de verwarmingsinstallatie niet voldoet aan de minimumeisen van de periodieke keuring, is het noodzakelijk de nodige aanpassingen uit te voeren. Er is een termijn van 5 maanden waarbinnen een tweede periodieke inspectie moet worden uitgevoerd.

Indien ook deze tweede inspectie niet conform is, moet de installatie worden stilgelegd en kan zij niet opnieuw worden opgestart zolang zij niet aan de wettelijke criteria voldoet.

In sommige gevallen zal vervanging van de ketel onvermijdelijk zijn.

Wetgeving Brussels Gewest

https://leefmilieu.brussels/themas/gebouwen-en-energie/verplichtingen/de-energieprestatie-van-gebouwen-epb/epb-verwarming-en-klimaatregeling/controles-en-onderhoud

Sinds 1 januari 2019 verplicht een nieuwe regelgeving eigenaars en huurders in Brussel om gasketels om de twee jaar te laten controleren. Voordien moesten gasketels om de 3 jaar gecontroleerd worden door een erkend technicus. Voor mazoutketels moet de verplichte controle nog steeds jaarlijks gebeuren. Boilers op gas moeten voortaan ook om de 2 jaar gecontroleerd worden.

Daarmee lopen de frequenties parallel met Vlaanderen. Ook de technische en ecologische vereisten werden strenger, net zoals de veiligheidsaspecten (CO, brandveiligheid). 

Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wil hiermee ook het energieverbruik verlagen. 

De periodieke controle wordt voortaan dan ook door een ‘EPB-verwarmingsketeltechnicus’ uitgevoerd. Om in orde te zijn moet de verplichte periodieke EPB-controle worden uitgevoerd door een erkend professional. Dit omvat het reinigen van de verwarmingsketel (of gasboiler) en van het rookafvoersysteem, het eventueel afstellen van de brander, en het controleren van de veiligheidsvereisten. Een gewoon onderhoud van uw verwarmingssysteem volstaat niet om tegemoet te komen aan deze vereisten. De nieuwe regelgeving voorziet ook een EPB-diagnose verwarming voor warmtepompen (> 12kW), waarvoor software in ontwikkeling is.

Ludo Vanroy

Bronvermelding

Vlaanderen : https://www.vlaanderen.be/keuring-en-onderhoud-van-uw-verwarming

Wallonië : https://energie.wallonie.be/fr/vous-avez-dit-entretien-des-chaudieres-et-des-bruleurs.html?IDC=8670&IDD=97681

Brussels Hoofdstedelijk Gewest : https://leefmilieu.brussels/themas/gebouwen-en-energie/verplichtingen/de-energieprestatie-van-gebouwen-epb/epb-verwarming-en-klimaatregeling/controles-en-onderhoud