Batterij Energie Opslagsystemen (BESS): de rol van de preventieadviseur
Op de Prenne in Gent op 18 juni 2026 sprak Koen Desmet in een volle zaal over BESS-systemen en de richtlijn van de brandweer die hierover is opgesteld. Het betreft ondertussen versie 1.5 van 2025.
BESS in opmars
Batterij-energieopslagsystemen (Battery Energy Storage Systems of BESS) spelen een steeds belangrijkere rol in de energietransitie. Waar deze technologie oorspronkelijk vooral werd ingezet in grootschalige energieprojecten zoals Engie in Vilvoorde of andere sites, zien we vandaag een duidelijke verschuiving naar toepassing binnen bedrijven en industriële sites.
Vrijwel elke sector met een relevant energieverbruik kan hiermee geconfronteerd worden: industrie, logistiek, retail, maar ook landbouwbedrijven en kmo’s. BESS-installaties worden ingezet om energiekosten te beheersen, piekverbruiken af te vlakken en de afhankelijkheid van het elektriciteitsnet te beperken.
Voor de preventieadviseur betekent dit dat BESS geen nichetoepassing meer is, maar een opkomend standaardonderdeel van technische installaties binnen ondernemingen.
Rol van de preventieadviseur
De implementatie van een BESS moet beschouwd worden als een project met aanzienlijke veiligheidsimplicaties. Het is daarom essentieel dat de preventieadviseur reeds in een vroeg stadium betrokken wordt, met name in de ontwerpfase en bij de aankoopbeslissing.
Concreet houdt dit in:
- deelname aan de risicoanalyse bij selectie van het systeem;
- evaluatie van de competentie van de leverancier en integrator (ervaring met veiligheidsaspecten);
- bewaken dat risico’s over de volledige levenscyclus worden meegenomen (ontwerp, installatie, exploitatie, onderhoud en buitengebruikstelling);
- integratie binnen het dynamisch risicobeheersingssysteem (DRBS).
Enkel op die manier kan de preventieadviseur zijn rol ten volle opnemen in het kader van de “drie groene lichten” (ontwerp – uitvoering – indienststelling). Belangrijk is dat veiligheid niet louter als technische compliance wordt gezien, maar als een geïntegreerd geheel van organisatorische, technische en noodmaatregelen.
Specifieke risico’s van BESS
Hoewel BESS talrijke voordelen biedt, zijn er ook specifieke en soms onderschatte risico’s verbonden aan vooral lithium-ion batterijen.
De belangrijkste incidentmechanismen zijn:
- ontgassing (gasvorming en verspreiding van toxische/brandbare gassen)
- thermal runaway (ongecontroleerde temperatuurstijging)
- brand en herontsteking
- explosie (door gasophoping in afgesloten ruimtes)
Een belangrijk kenmerk van incidenten met batterijsystemen is hun langdurig verloop. In tegenstelling tot klassieke branden kunnen deze incidenten zich over meerdere dagen tot zelfs weken ontwikkelen. Dit impliceert:
- langdurige inzet van hulpdiensten
- nood aan continue monitoring (temperatuur, gasvorming)
- complexe beslissingen rond gecontroleerd uitbranden versus interventie
- aanzienlijke impact op bedrijfscontinuïteit
Voor de preventieadviseur betekent dit dat klassieke brandscenario’s en noodprocedures vaak niet volstaan en moeten worden aangepast aan deze specifieke risico’s.
Codes, normen en goede praktijk
Door het (voorlopig) ontbreken van een specifiek en uniform wettelijk kader, is de ontwikkeling van richtlijnen, normen en best practices sterk toegenomen. Deze zijn vaak gebaseerd op internationale standaarden en praktijkervaring na incidenten.
Belangrijke referenties zijn onder meer:
- NFPA 855: standaard voor installatie van energieopslagsystemen
- FM Global Property Loss Prevention Datasheet 5-33 (2025): richtlijnen voor risicobeheersing en brandveiligheid
- PGS 37-1 (Nederland): richtlijn voor lithiumhoudende energieopslagsystemen
- EASE / Energy Storage Europe: safety best practices voor BESS
- diverse IEC-normen voor batterijveiligheid en systeemintegratie
- Code van goede parkrijk versie 1.5, 2025
De Belgische brandweerdiensten hebben op basis van deze internationale referenties een code van goede praktijk opgesteld voor energieopslagsystemen groter dan 20 kWh. Deze richtlijn (momenteel versie 1.5, 2025) bevat aanbevelingen met betrekking tot:
- inplanting en afstandsregels
- brandcompartimentering
- detectie en blussystemen
- interventiemogelijkheden voor hulpdiensten
- noodprocedures en informatievoorziening
Deze richtlijn vormt vandaag een essentiële leidraad voor preventieadviseurs, ontwerpers en exploitanten van BESS-installaties. Zolang een duidelijk en gedetailleerd wettelijk kader ontbreekt, blijft het essentieel om te steunen op codes van goede praktijk en internationale standaarden, en om een proactieve en kritische rol op te nemen binnen het besluitvormingsproces.
Meer informatie
Richtlijn van de brandweerdiensten voor energieopslagsystemen groter dan 20 kWh versie 1.5 van 2025
Kpt. Koen Desmet
Brandweerzone Vlaamse Ardennen
Bronvermelding: Dit artikel werd overgenomen van Prebes (Lid van Fireforum), Veiligheidsnieuws
